Đò lèn

Nguyễn Duy

Thuở nhỏ tôi ra cống Na câu cá

Níu váy bà đi chợ Bình Lâm

Bắt chim sẻ ở vành tai tượng Phật

Và đôi khi ăn trộm nhãn chùa Trần

Thuở nhỏ tôi lên chơi đền Cây Thị

Chân đất đi đêm xem lễ Đền Sòng

Mùi huệ trắng quyện khói trầm thơm lắm

Điệu hát văn lảo đảo bóng cô đồng

Tôi đâu biết bà tôi cơ cực thế

Bà mò cua, xúc tép ở Đồng Quan

Bà đi gánh chè xanh Ba Trại

Quán Cháo, Đồng Giao thập thững những đêm hàn

Tôi trong suốt giữa hai bờ hư - thực

Giữa bà tôi và Tiên, Phật, Thánh thần

Cái năm đói củ dong riềng luộc sượng

Cứ nghe thơm mùi huệ trắng hương trầm

Bom Mĩ dội, nhà bà tôi bay mất

Đền Sòng bay, bay tuốt cả chùa chiền

Thánh với Phật rủ nhau đi đâu hết

Bà tôi đi bán trứng ở ga Lèn

Tôi đi lính... lâu không về quê ngoại

Dòng sông xưa vẫn bên lở, bên bồi

Khi tôi biết thương bà thì đã muộn

Bà chỉ còn là một nấm cỏ thôi!

Tình cờ cầm lên quyển sách văn lớp 12, đọc lại vài bài thơ, vài truyện ngắn. Chợt xao lên nỗi nhớ trong lòng và bồi hồi khi mơ hồ thấy điều chi đó thật trong trẻo đang hiện diện. Đúng, trong trẻo là điều mà lâu lắm rồi ta mới cảm nhận được....

...từ những ngày xếp sách tập và từ giã những dòng nghị luận. Những văn chương cố công tìm đọc sau này, dù tuyệt vời và rung động đến mức nào đi chăng nữa cũng chẳng thể cho ta được sự trong trẻo của một cuốn sách giáo khoa!